Practicum ZOOM

---

- Symptoms: Heb je nog ergens last van?- Allergy: Heb je allergie?
- Medication: Heb je andere medicatie?
- Past illness: Bekend met andere ziektes bij huisarts?
- Last meal: Wanneer voor het laatst gegeten?
- Environment/Events: Wat is er verder gebeurd?

---

"Ambulance nodig:"

- Zwangere vrouw / kind (prioriteit)

- Ongevalsmechanisme & Ondernomen actie
- Aard en ernst van verwondingen

- Locatie slachtoffer

- Slachtoffer aantal en leeftijd

EB) 112 ambulance geef je info ZOoALS hier aangegeven

Verwar dit niet met MIST, want dat gaat over wat je moet zeggen tegen hulpverleners als zij aankomen in de ambulance.

Bij overdracht van eerstehulp naar medische hulpverleners gebruik je het MIST-protocol. Wat houdt dit in?

1) Mechanism of injury2) Injuries found and suspected
3) Signs (DRS. ABCDE)
4) Treatment given

EB) MIST is er zodat de hulpverlener niets mist

---

1) Corpus Alienum -> Dus Heimlich doen
2) Zwelling van weke delen / slijmvliezen, door bijv ingeademde rook
3) Vloeistof in luchtpijp

---

- Praten / hoesten niet mogelijk
- Grijpt naar keel

- Cyanose
- Bewustzijnsverlies

EB) Please Give Clean Breath

---

- Praten / hoesten wel mogelijk
- Inspiratoire stridor (piep tijdens inademing)

- Rochelende ademhaling (alsof vocht)

---

Cervicale wervelkolom (C1 t/m C7)

---

- Val van hoogte: 3x lichaamslengte
- Aanrijding voertuig + voertuig/vast voorwerp: > 45km/h
- Aanrijding voertuig + bromfietser: >35 km/h
- Aanrijding voertuig + voetganger: >10 km/h

---

Uitval van neurologische functies door ruggenmergletsel.

---

Uitstralende pijn, sensibiliteitsstoornissen (tintelingen) & pareses (verlammingen) in extremiteiten

---

- Gevoelloosheid distaal van ruggenmerg beschadiging
- Verlamming distaal van ruggenmerg beschadiging
- Incontinentie of urine retentie (blaasproblemen)
- Pijn in nek/rug

EB) Go to the VIP

---

- Contractie bronchiën gladspierweefsel- Mucosazwelling
- Slijmsecretie verhoogd

Bij Breathing gaat Inspiratoire Stridor gepaard met een Corpus Alienum of een Externe Obstructie. Expiratoir piepen gaat gepaard met asthma.

---

1) Controleer veiligheid van jezelf, omstanders en slachtoffer -> deze volgorde

2) Ongevalsmechanisme bepalen

---

Maak onderscheid bij bewustzijn of bewusteloos

Bewust:
- Wat is er gebeurd?

- Heeft u ergens pijn?

Bewusteloos:
- Schud SO in lengterichting schouders

---

Voorrang op protocol komt NA response. Let op:

1) Wervelletsel
2) Slagaderlijke bloeding
3) Brandwonden

EB) Wajow Sexy Bitch

---

Spreek mensen persoonlijk aan door bijv kleding aan te wijzen. Vraag voor:

1) Vraag of iemand erbij wil blijven

- Let op: AED halen is bij bewusteloos

---

SO bij bewustzijn of bewusteloos geeft een hele andere ABCDE. Daarom moet je eerst het onderscheid hiertussen maken.

---

1. Luchtweg vrij / bedreigd? -> Kunt u praten / hoesten?
2. Mond laten leegmaken -> Kunt u uw mond leegmaken als u iets erin heeft?

3. Verdenking wervelletsel? -> Kunt u stoppen met bewegen en vragen NIET beantwoorden met knikken?

(HAP is pas bij BREATHING)

---

1) Ongevalsmechanime met verdenking op wervelletsel 2) Pijn aan nek of rug
3) Tintelingen of dof gevoel in armen en benen
4) Ledematen niet meer kunnen bewegen

---

1) Evalueer ademhaling (5 stappen) -> BAD BV uitvragen/onderzoeken2) Aandoenigen (3 stappen) -> HAP uitvragen/onderzoeken

Zie latere fc

---

1) Plak bloedende wond af
2) Controleer POLS -> Frequentie (60-100), Kracht & Regelmaat
3) Controleer HUID -> Temperatuur, Kleur & Vochtigheid
4) Controleer CAPILLAIRE REFILL -> 5 sec indrukken, binnen 2 sec terug
5) Aandoeningen -> AP/MI/Inwendige bloeding uitsluiten tijdens protocol!

LET OP: Ook al verdenk je geen AP/MI, je moet tijdens praktijkles wel zeggen waarom je dat niet denkt!

---

Basically bij verdenking wervelletsel: 1) Kracht op hoofd/nek
2) Hoogenergetisch trauma (HET)
3) Hoofd-hersenletsel

---

ALTIJD

---

1) FAST test

2.1) FAST Positieve Aandoeningen -> CVA, TIA
2.2) FAST Negatieve Aandoeningen -> Syncope, Epilepsie, DM, Warmte/Koudeletsel & Intoxicatie (Sommige Ezels Doen Wel Iets)

---

Spreek mensen persoonlijk aan!

1) Laat 112 bellen voor slachtoffer; geef 5 onderdelen
2) Laat AED halen

Merk op dat je bij bewusteloos persoon al 112 belt vanaf 'SHOUT FOR HELP', maar bij bewust persoon moet je pas 112 bellen bij letter zelf.

---

Hangt af van wel/niet wervelletsel:

- Wel wervelletsel: Jaw Thrust & Nekstabilisatie (2 dingen)
- Niet wervelletsel: Chin lift

Blijf dit vasthouden terwijl je rest van de stappen doorloopt

---

1) Kijken, voelen & luisteren 10 sec (NIET bad bv dus!) --> Hierbij VOEL je met je wang, kijkt naar de borst en luistert naar de SO of er wel of niet verstoorde ademhalingis.

2.1) Ademhaling normaal: HAP uitsluiten

2.2) Ademhaling verstoord: Dan pas reanimeren. Dus niet gelijk reanimeren bij bewustloos persoon, anders mis je bijvoorbeeld circulation/disability onderzoek terwijl SO eigenlijk geen eens reanimatie nodig heeft.

---

---> Zelfde als bij bewustzijn

1) Plak Arteriële of Heftig Veneuze bloeding af met wondDRUKverband (ander type verband komt pas bij Exposure)
2) Controleer POLS -> Frequentie (60-100), Kracht & Regelmaat
3) Controleer HUID & CAPILLAIRE REFILL -> Temperatuur, Kleur & Vochtigheid
4) Aandoeningen -> AP/MI/Inwendige bloeding uitsluiten tijdens protocol!

LET OP: Ook al verdenk je geen AP/MI, je moet tijdens praktijkles wel zeggen waarom je dat niet denkt!

---

1) Trauma bepalen -> bij wervelletsel adhv EMV score (zie latere fc)
2) Levensbedreigende aandoeningen controleren
3) Airway blijven verzekeren
4) Hypothermie / hyperthermie voorkomen

---

Bij bewusteloos patiënt die je alleen moet laten (als je bijv hulp gaat zoeken). Dit is dus de 'autonome versie van de chinlift'.

Zwangere vrouw moet altijd op LINKERzijde liggen, anders wordt circulatie van baby gestopt.

---

MIST-protocol is de informatie die je moet doorgeven aan ambulancepersoneel bij overdracht SO.

- Mechanism of injury
- Injuries found and suspected
- Signs (adhv ABC. bijv. gebroken ribben, rode huid, braken, etc.) -> ABC stabiel
- Treatment given

Na een volledige luchtwegobstructie ontstaat na 1 min bewusteloosheid en na 4 min irreversibele schade in de hersenen.

---

Bij gedeeltelijke luchtwegobstructie hoor je nog gierende ademhaling/hoesten, maar bij volledige luchtwegobstructie hoor je helemaal geen ademhaling.

---

• D: mogelijk HET? Wervelletsel?
• R: aanwijzing HET? Pijn nek/rug?
• Voorrang: SO mag niet meer bewegen
• S: omstander erbij
• A: jawthrust zo nodig -> C-spine: nek immobiliseren -> 112 bellen
• BC
• D: Disability 1 uitvragen & AVPU test, daarna Disability 2
• E: inspectie zonder te bewegen

Bij breathing moet je letten op evalueren ademhaling en aandoeningen. Wat zijn de onderdelen van 'Aandoeningen' en waar moet je op letten tijdens praktijktoets?

Aandoeningen: - Hyperventilatie -> Tintelingen & Jeuk rond mond
- Astma -> Expiratoir piepen
- Pneumothorax / Fladderthorax -> Borstwond/Opgezette venen/Overgeven helderroodbloed

HAP -> Al deze ziekten hebben een eigen subprotocol

LET OP: Tijdens praktijktoets moet je altijd zeggen WAAROM je deze aandoeningen uitsluit. Niet vergeten!

---

Bewustzijn: Controleer BAD BV ademhaling -> Controleer HAP
Onbewust: Controleer 10 sec KVL ademhaling -> Niet normale ademhaling REANIMATIE vs normale ademhaling HAP

---

- TIntelingen & jeuk rond mond of extremiteiten

- Hoge ademfrequentie- Duizeligheid & Misselijkheid
- Stekende pijn op de borst

---

- Piepende ademhaling (expiratoire stridor; uitademing piep) -> onthoud E.A sports (Expiratoir Astma) - Strak gevoel op de borst
- Dyspneu
- Hoesten

---

Status astmaticus is zeer ernstige astma. Hierbij heb je ipv expiratoir piepen juist expiratoire stilte (ademhaling volledig verstoord).

Ook kan patiënt vaak geen volle zinnen meer spreken.

---

- Zuigende borstwond

- Uitspugen helderrood schuimend bloed
- Schouderpijn

- Plotselinge pijn & dyspnoe

ZUSP

---

Zelfde symptomen als pneumothorax EN:
- Opgezette venen
- Aangedane thoraxhelft staat omhoog (door hoge druk)
- Obstructieve shock

Spanningspneumothorax is hetzelfde pneumothorax, maar met heel veel druk.

---

• Paradoxale ademhaling (Losse onderdelen borstkas bewegen in tegengestelde richting als rest van de long)
• Pijn
• Dyspneu
• Snelle oppervlakkige ademhaling

---

Bij een zuigende borstwond gaat er wel lucht IN de thorax, maar niet eruit. Dan ontstaat er dus teveel druk in de thorax. -> spanningspneumothorax

---

Na respons ->
Voorrangshandeling: Druk op de wond geven (slagaderlijke bloeding)

____
Circulation: Wonddrukverband & controleer shock & NU PAS 112 bellen -> Merk op dat je alleen wondDRUKverbanddoet bij circulation om bloeding te stoppen, wondDEKverband / andere typen verband doe je pas bij 'Exposure'
____
LET OP: 112 bellen bij BEWUST persoon moet pas bij 'circulation', maar bij onbewust doe je dit al vanaf 'shout for help'. Je wil niet al 112 bellen als er niets aan de hand blijkt te zijn, maar tijdens protocol kan je beter te vaak dan te weinig hebben gebeld!

---

Specifiek kenmerk: Uitwendige bloeding & Vochtverlies / pijn ter plaatse van inwendige bloeding

Overige kenmerken:
- Snelle, weke pols
- Vertraagde capillaire refill
- Bleke, koude, klamme huid

---

Specifiek kenmerk: Pijn op de borst & dyspneu (Want ontstaat vaak door AP of MI) -> Bij 'pijn op de borst' NIET benen omhoog!

Overige kenmerken:
- Snelle, weke pols
- Vertraagde capillaire refill
- Bleke, koude, klamme huid

---

Specifiek kenmerk: Opgezette halsvenen & dyspneu (Door spanningspneumothorax / longembolie)

Overige kenmerken:
- Snelle, weke pols
- Vertraagde capillaire refill
- Bleke, koude, klamme huid

---

Specifiek kenmerk: Symptomen van verhoogde bloeddruk (vorige andere juist verlaagde bloeddruk). Bij Anafylactische shock ook nog specifiek bedreigde luchtweg
Kenmerken:
- Snelle, weke pols (dit is dus wel net zoals de andere typen shock)
- Snelle/normale capillaire refill
- Rode, warme, droge huid

---

Specifiek kenmerk: Bedreigde luchtweg, jeuk, misselijkheid & lokale reactie. Deze eerste 4 symptomen onderscheiden een anafylactische shock van de andere type distributieve shock, maar bij beide heb je symptoms van 'verhoogde hartslag'.
Kenmerken:
- Snelle, weke pols
- Snelle/normale capillaire refill
- Rode, warme, droge huid

---

Normale capillaire refill: 5 secondes indrukken, binnen 2 secondes kleur terug.

Vertraagde capillaire refill: 5 secondes indrukken, langer dan 2 secondes pas kleur terug.

Capillary refill check je ALTIJD BIJ STERNUM, dus RECHTERFOTO

---

1) Hou vast in vuist en haal dopje weg
2) Hou gekleurd eind (naald zijde) 10cm van Buitenste-Midden dijbeen
3) 90 graden hoek epipen erin steken - hou 10 secondes vast
4) Haal epipen weg en masseer injectieplek voor 10 secondes

---

NEE! Straks gaan ze overgeven door het eten / drinken en dan vererger je de situatie. Nooit eten of drinken geven aan shock patiënts! Ook al vragen ze erom.

---

- Angina Pectoris (pijn op de borst) - Myocard infarct (hartinfarct, niet hetzelfde als hartstilstand)

---

Main verschil: Angina Pectoris ontstaat vaak bij inspanning / stress, maar niet in rust. Myocardinfarctkan OOK IN RUST ontstaan (ook tijdens inspanning dus altijd).

Overige verschillen:

- Myocard Infarct klachten zijn vaak heftiger dan Angina Pectoris klachten.
- Myocard infarct geeft een volledige afsluiting van de coronair arterie en dus irreversibele schade aan hart. Angina pectoris geeft alleen vernauwing van de coronair arterie en dus milde ischemie hartspier.

---

- Drukkende pijn op de borst & uitstraling pijn- Dyspneu
- Transpireren, misselijkheid & bleke huid

LET OP: Nogmaals ontstaat AP tijdens alleen tijdens inspanning of stress en MI kan ALTIJD (ook tijdens rust). Ook is MI vaak met heftigere klachten.

---

1) Nitraten sublinguaal (onder tong) toedienen
2) BEL 112!

3) CIRCULATION: Controleer op shock 'Huid, Pols & Capillaire refill'

4) Start evt reanimatie

LET OP -> Tijdens praktische EHO moet je basically ALTIJD 112 bellen, klachten zullen relatief erg zijn!

---

- Pols (Normaal 60-100 bpm; hou 15 secondes bij en doe x4) - Huid(Kleur, temperatuur & vochtigheid)
- Capillaire refill (Normaal 5 sec indruk & binnen 2 sec kleur terug -> Langer dan 2 sec is probleem)

EB) Please Help Circulationproblem

---

Bij klachten in A, B of C moet je basically altijd 112 bellen zodra je klachten daarin tegenkomt. Dus bij bewust persoon bel je bijv. al 112 bij in de 'B' zelf.

Liever teveel dan te weinig 112 bellen.

---

Disability 1 vraag je uit bij verdenking Hoofd-Hersenletsel / wervelletsel -> Dit gaat puur over het uitvragen en vaststellen dit letsel en daarna 112 bellen. Dit gaat dus over EMV & AVPU test. EMV DOE JE OOK BIJ BEWUSTELOOS PERSOON!

Disability 2 ga je altijd na -> Dit gaat dus over FAST test.

---

---

De AVPU is een kortere versie van de Glascow Coma Scale (EMV score). Dit gebruik je als je weinig tijd hebt in noodsituatie.

---

1) Alert • SO is alert en kijkt uit zichzelf de hulpverlener aan
2) Verbal
• SO reageert op aanspreken
3) Pain
• SO reageert op pijnprikkel
4) Unresponsive
• SO reageert niet op externe (pijn)prikkels

--> A is gelijk met E van EMV
--> V is gelijk met V van EMV
--> PU zijn gelijk met M van EMV

---

- Face: Vraag slachtoffer om tanden te laten zien -> Let op scheve mond of hangende mondhoek (indicatie stroke) - Arms: Vraag slachtoffer om beide armen naar voren te strekken met handrug naar boven en daarna met ogen dicht naar boven te draaien -> Kijk of pronatie hand goed lukt en/of arm naar beneden zakt. Ook doen bij wervelletsel of dwarslaesie.
- Speech: Vraag aan slachtoffer om te praten, klinkt dit 'normaal'? (vraag evt familie wat normaal is)
- Time: Vraag aan slachtoffers / omstanders hoe lang symptomen bestaan. Bij een of meer positieve onderdelen van FAST -> gelijk 112 bellen!

---

Disability 1: BABBU - AVPU - PR

- BABBU
1) Bloed/liqour uit oor of neus
2) Aniscorie (verschillende pupilgrootte)

3) Battle's sign (onder oor) & Brilhematoom (raccoon eyes)

4) Uitvalsverschijnselen zenuwen

------

- AVPU

------

- Posttraumatische amnesie ('Weet u welke dag het is vandaag?') / Retrograde amnesie ('Weet u wie de koning van NL is?)

Na PR BABBU ga je kijken naar kenmerken van verschillende typen Traumatisch Hoofd/Hersenletsel

---

1) Licht-Middelmatig-Zwaar Traumatisch hoofd hersenletsel (LTH, MTH / ETH)

2) Schedelbasisfractuur

3) Epiduraal hematoom (hersenbloeding)
4) Subduraal hematoom (hersenbloeding)

---

1) LTH,MTH / ETH -> Bewusteloosheid & PostTraumatischa Amnesie

2) Schedelbasisfractuur -> Bloed/Liquor, Battle sign & Brilhematoom (BBB)

3) Epiduraal hematoom (hersenbloeding) -> "They talk and they die", dus hersenbloeding zorgt aanvankelijk niet voor klachten, maar kan door opgebouwde druk opeens iemand doden.

4) Subduraal hematoom (hersenbloeding) -> Langzaam opbouwende verschijnselen, lijkt op beginnende dementie

---

Bij alle vier gevallen geldt:

1) 112 bellen voor H/HL
2) SO plat laten liggen
3) SO niet bewegen (bcs wervelletsel)

---

FAST positief:
- Herseninfarct- Hersenbloeding (Herseninfarct & Hersenbloeding overkoepelende term is CerebroVasculair Accident; CVA)
- Transient Ischaemic Attack (TIA; Mini infarct in brein)

-----------------------------
FAST negatief:
- Syncope
- Epilepsie

- Diabetes
- Warmte/Koudeletsel (-> Bewusteloosheid door warmte/kou; NIET hetzelfde als warm of koud voelen)
- Intoxicatie

EB FAST negatief: Sommige Ezels Doen Wel Iets

---

Main kenmerken:
- Knapje in hoofd gevoeld
-Bewusteloosheid (merk op dat bewusteloosheid niet in eerdere DRS ABC letters is voorgekomen; pas vanaf Disability)

- Zeer heftige hoofdpijn

Secondary kenmerken:
- Misselijkheid & braken (kan ook bij hartproblemen)
- Ademhalings/circulatiestilstand (kan ook bij hartproblemen)

---

Bij alle drie geldt hetzelfde: 1) 112 bellen
2) ABC monitoren
3) SO geruststellen

Bij breinproblemen uit Disability 2 kan je dus weinig doen als hulpverlener

LET OP -> Niet verwarren met de 3 aandoeningen van Disability 1 H/HL. Hier hoef je niet SO stil te leggen, want er is geen sprake van wervelletsel.

---

Syncope:
- Bewustzijnsverlies kortdurend
- Trekkingen
- Bleke & klamme huid

EB) Back To Back flauwvallen

- GEEN knapje in brein gevoeld (zoals bij CVA/TIA)

---

Syncope -> Persoon is flauwgevallen
- Bewustzijnsverlies kortdurend
- Huid bleek/klam
- Trekkingen

Dreigende syncope -> Persoon valt bijna flauw; SPAN ALLES AAN, ANDERS RAAK JE VAN DE BAAN
(- Zelfde als syncope)
- Hartkloppingen
- Geeuwen
- Gevoel van slapte

---

Syncope:
- Benen omhoog (goed voor circulatie)
- 112 bellen

Dreigende syncope:
- SO zelf liggen en eigen hoofd tussen knieën
- Span spieren aan, anders ga je van de baan

---

- Uitwendige bloeding stelpen (hypovolemisch specifiek)
- Benen omhoog
- 112 bellen

---

- Benen NIET omhoog (specifiek Cardiogene shock; bij benen omhoog komt MEER druk op hart en dat wil je niet)
- Reanimatie indien circulatiestilstand
- 112 bellen

---

- Oorzaak behandelen; bijv. borstwond (specifiek obstructieve shock)
- Benen omhoog
- 112 bellen

---

Hangt af van subtype distributieve shock, maar in algemeen:

- Benen wel omhoog (NIET bij Neurogene oorzaak, bcs wervelletsel!)
- 112 bellen
- EpiPen bij anafylactisch

---

- EpiPen (specifiek Anafylactische shock)
- Benen omhoog
- 112 bellen

---

Epilepsie:- Tongbeet
- Trekkingen van armen en benen
- Incontinentie
- Bloederig schuim

Status Epilepticus (erge epilepsie, net als status astmaticus)
- Aanval > 5 min
- Aanvallen volgen elkaar op
- Bewusteloosheid > 15 min

---

Hou SO NIET tegen!

Verwijder objecten uit omgeving en bel evt 112 bij status epilepticus, maar de bewegingen moet je niet verstoren.

Pas NA de aanval moet je SO in stabiele zijligging zetten en ABC controleren. Let op 'posticale' verschijnselen (verwardheid na epileptisch insult)

---

Klachten kunnen zowel hypoglycemie (insuline overdosis) als hyperglycemie (dm zelf) zijn.

Hypoglycemie DM:
- Zwak gevoel
- Bewustzijnsdaling
- Hongerig

Hyperglycemie DM:
- Adem ruikt naar aceton (nagellak)
- Hyperventilatie (Want DM gepaard met ketoacidose; drm NOOIT in zakje laten ademen)
- Veel dorst & plassen

LET OP: Jij mag nooit zelf insuline toedienen. Zulke medicijnen moet SO zelf innemen. Let hierbij op mogelijke insuline overdosis (hypoglycemie)

---

Deze letsel geven compensatiemechanismen:

Koudeletsel:
- Rillen
- Vasoconstrictie (blauw/bleek zien)
- Foetushouding

Warmteletsel:
- Zweten
- Vasodilatatie (rode huid)

---

1) Warmte-uitputting2) Warmtecollaps
3) Hitteberoerte

---

Warmteuitputting: Standaard after-sport klachten zoals uitputting, dorst, zweten, etc.

Hitte collaps:
- Syncope door warmte
- Rode huid
- Geeuwen
- Bewustzijnsdaling

Hitteberoerte:
- DROGE, warme en rode huid (na afvegen eerder gevormd zweet; huid is a basically een woestijn) -> GEEN ZWEET, bcs geen vocht over

- Verward en bizar gedrag (Hallucineren in woestijn dat je opeens water ziet)
- Bewusteloosheid / sterke bewustzijnsdaling
- Convulsies (stuiptrekkingen)

---

- Oral Rehydration Solution (ORS)- Benen omhoog (verbeterde doorbloeding; minder bloed naar perifeer)

- Inspanning staken
- Koele ruimte zoeken

---

- 112 bellen
- Koele omgeving
- Actief koelen

---

- SO voorzichtig opwarmen (Let op, sommige direct contact verwarmingsmethodes zorgen juist voor brandwonden)- EVT 112

UITZONDERING: Bij matig/ernstig hypothermie moet je SO stilleggen en NIET actief opwarmen.-> Actief opwarmen leidt tot meer schade (WAAROM?)

---

- Medicijn intoxicaties (Paracetamol bijv) - Verdovende middelen (Alcohol, Heroïne)
- Stimulerende middelen (Coke, XTC)
- Waarnemingsveranderende middelen (LSD, Paddo)

---

- Sufheid

- Misselijkheid / braken

- Angst
- Hoofdpijn

EB) Die SMA(H) is intoxicatied

---

1) Paracetamol intoxicatie: Stabiele zijligging & hypothermie voorkomen
2) Overige 3 intoxicaties: opletten Acuut Probleem, correcte houding SO, Wakker houden SO, Verslikking voorkomen, etc. (beetje algemene dingen)

---

- Luchtwegobstructie
- Hart- en vaatstoornissen
- Psychose
- Hypo-/hyperthermie

Beetje algemene erge dingen die kunnen gebeuren na drugs.

---

SO onbewust? -> Gelijk 112 bellen.

A/B: Chinlift/Jawthrust
C: Reanimatie
D: (112 bellen als niet gedaan) evt stabiele zijligging als je weg moet gaan van SO
E: Geef product/verpakking van drugs mee ter herkenning

---

Arm volwassene: 9%
Hoofd kind: 14%
Been baby: 14%
Voorkant romp volwassene: 18% (helft van 36%)

De hoofd wordt dus relatief kleiner bij volwassenen en de benen worden relatief groter.

---

- Hersenproblemen (reanimatie vaak vereist)
- Spierkrampen- Compartimentensyndroom (teveel druk binnen spier zijn fascie)
- Hartproblemen
- Brandwonden

---

---

Natte kleding moet altijd vervangen worden met droge kleding. Persoon in natte kleding koelt significant sneller af dan persoon in droge kleding.

---

---

DRS. ABCD normaal (specifiek op shock letten)

E:
- 112 bellen

- Immobilisatie
- Steriel afdekken bij open fractuur (infectie voorkomen)

- evt Koelen

---

Distorsie is een Kneuzing

E -> RICE regel!
- Rest
- Immobilisation
- Compression (DRUKverband)
- Elevation

Daarna professionele hulp

---

Luxatie is 'uit de kom'

- Steun geven
- 112 Bellen

---

ENVIRONMENT/EVENTS: Bij verwonding, kneuzing of breuk van de ONDERARM of distaler. (Brede das is bovenarm)

Zorgt voor verlichting klachten dmv steun en arm omhoog positie (minder vocht naar arm)

---

Vergelijk Mitella LINKS en Brede Das RECHTS.

Bij ontwrichting of breuk van de elleboog, bovenarm, sleutelbeen of schouder (Bovenste gedeelte arm).

Zorgt voor verlichting klachten dmv steun en arm omhoog positie (minder vocht naar arm)

---

- Spoel wond uit met water & dep droog- Ontsmet wond en omgeving
- Steriel afdekken met gaasje, witte watten of hydrofiel elastische zwachtel

---

Wanneer:
Wonddekverband gebruik je bij een licht veneuze bloeding.

Waarom:
Beschermen tegen verdere schade en infectie

---

- WondDRUKverband: Slagaderlijke bloeding stoppen --> Tijdens Circulation

- WondDEKverband: Afdekken wond tegen infectie --> Tijdens Exposure- Drukverband: Distorsies, kneuzingen of spierscheuren (NIET BIJ BREUK! Alleen bij zacht weefselschade) --> Tijdens Exposure

---

- Wonddrukverband (algemeen) - Drukverband HAND

- Drukverband POLS
- Drukverband KNIE

- Drukverband ENKEL

Merk op dat WONDdrukverband tegen slagaderlijke bloeding is en DRUKverband voor steun van aangedane lichaamsdeel

---

- Algemeen dekverband
- Dekverband HAND (Deze moet je kunnen!)
- Denkverband voet
- Vingerverband

---

Tegengaan van slagaderlijke bloeding of ernstig veneuze bloeding tijdens 'Circulation'.

(Stelpen van wonddoe je gelijk na response bij de uitzondering; maar echt drukverband doe je pas bij circulation)

---

DR: -Voorrangshandeling -> STELP de wond!
S. AB: -
C -> wondDRUKverband toedienen
DE: -

Je begint dus bij voorrang met stelpen, maar het daadwerkelijk verhelpen van de bloeding doe je pas bij circulation

---

In principe moet je WEL doorgaan met protocol zover dat mogelijk is! Ook al zitten je handen vol, sommige dingen kan je nog steeds controleren zoals bijvoorbeeld Huidskleur van 'Circulation' of FAST test van 'Disability 2'.

Eventueel laat je omstander nekstabilisatie doen. Bij LOTUS hoef je toch niet echt nekstabilisatie te doen gelukkig.

---

Wervelletsel: Zeg tegen SO niet bewegen in elke vorm; pas bij Airway & C-spine doe je echt nekstabilisatieSlagaderlijke bloeding: Stelp wond; pas bij Circulation ga je echt wonddrukverband gebruiken
Brandwonden: Eerst water, de rest komt later; pas bij Circulation ga je wonddekverband gebruiken

Let dus op dat je begint met een 'lichte' behandeling en pas bij de Letter Zelf de uitgebreidere behandeling doet. Dit is belangrijk omdat de andere letters zoals Airway & Breathing eigenlijk meer voorrang hebben.

---

- Doof vlammen - Eerst water, de rest komt later (10-20 min spoelen met lauwwarm water)
- Verwijder indien mogelijk kleding en sieraden voor spoelen
- Pas bij Circulation ga je wondverzorgen met bijv. steriele metallinegaas/wonddekverband

---

1) Hypo-/Hyperthermie uitsluiten -> Bent u lang in kou/warme omgeving geweest? 2) SAMPLE uitvragen

3) A KUT inspectie:
- Abnormaliteiten

- Kleur
- Urineverlies
- Temperatuur

---

1) Monitoring -> Controleer A, B & C elke minuut2) Blijf praten met SO
3) Gebruik MIST bij overdracht patiënt aan hulpverleners. (Weet je deze nog?)

---

BAD BV

1) Bijgeluiden (inspiratoir / expiratoir piepen?)
2) Ademfrequentie (12-20 per minuut; fake ademcontrole door polsslag te doen)
3) Diepte (Kijk naar borst)
4) Borst-Buikademhaling
5) Verwondingen Borst-Buik

---

Via de vijf stappen van de Ottawa Ankle Rule

1) Laterale Malleolus is aangedaan
2) Mediale Malleolus is aangedaan
3) Metatarsale V basis is aangedaan
4) Os Naviculare
5) SO kan GEEN druk zetten op enkel --> Minder dan 4 stappen lopen mogelijk

Ruggenmergletsel van Th12-S2 geeft uitval van benen, C5-Th1 uitval van armen & benen en C4 geeft complete ademhalingsstilstand.

Naast een verhoogde ademfrequentie gaat hyperventilatie gepaard met een stekende pijn op de borst en tintelingen rond mond / handen.

Pijn op de borst hoort dus ook bij hyperventilatie en niet alleen bij AP. Pijn op de borst bij AP is echter drukkenden bij hyperventilatie is dit stekend.

Een agonaleademhaling is een kenmerk van een circulatiestilstand. Hoe herken je deze ademhaling?

Herkenning: - Traag, happende ademhaling
- Onregelmatige, luidruchtige & happende ademhaling (gasping)

Bij een bewusteloos persoon met agonale ademhaling moet je dus gelijk reanimeren!

Bij kinderen begin je de reanimatie met 5 beademingen en daarna doe je 15 borstcompressies en 2 beademingen. Bij kinderen <1 jaar reanimeer je met (welk handgebied?) top van de wijsvinger en middelvinger.

Het is belangrijk dat je begint met 5 beademingen, want het probleem bij kinderen is eerder pulmonaal dan cardiaal.

Bij verdronken mensen begin je de reanimatie met 5 beademingen, daarna doe je normale 30-2 reanimatie. Waar moet je op letten voor de AED?

Voor de AED moet je eerst de borstkas droogmaken, want anders plakken de elektrodes niet. Het is belangrijk dat je begint met 5 beademingen, omdat het circulatieprobleem waarschijnlijk pulmonaal ipv cardiaal is.

---

- Pleisters en andere plakkende dingen moeten altijd verwijderd worden om verbranding te voorkomen- AED mag NOOIT OVER een pacemaker geplakt worden, moet er altijd ONDER (door schok gaat pacemaker misschien stuk)

---

Je mag bij iedereeneen AED gebruik, behalve bij baby's onder de 1 jaar oud.

---

- Arteriële bloeding: Pulserend bloed spuiten als een soort waterpistool- Veneuze bloeding: Continue bloedstroom als een waterval

---

- Verdacht ongevalsmechanisme (stuur in buik/femurfractuur) - Pijn in thorax, buik of bekken
- Verschijnselen van shock (bleke, koude & klamme huid of snelle & weke pols, etc.)

---

1) Bloeding stelpen2) 112 bellen
3) Wonddrukverband
4) Geamputeerd lichaamsdeel in plastic zakje met koud water zetten, kan eventueel reattached worden

Let op dat je bij dit soort vragen eigenlijk altijd gewoon protocol langs gaat.

---

Een harttamponade is wanneer er bloed in het pericard van het hart komt, waardoor de druk stijgt er het hart niet goed kan pompen.

Dit is een indicatie van obstructieve shock.

---

De shockspiraal geeft aan welke organen eerst hun bloedverziening verliezen bij shock en welke later. De volgorde is:

1) Huid & slijmvliezen (bleke huid)
2) Spieren onderhuids bindweefsel
3) Spijsvertering, lever & milt (drm mag je SO shock GEEN water geven, anders gaat bloed naar spijsvertering ipv vitale organen)
4) Nieren
5) Hart, longen & hersenen

Classificaties ernst van de shock:

1) <15% van circulerend volume verloren (<750mL), geen shock
2) 15-30% van circulerend volume verloren (750 - 1500mL), lichte shock
3) 30-40% van circulerend volume verloren (tot 2000mL), matige shock
4) >40% van circulerend volume verloren (>2000mL), ernstige shock

Merk op dat 100% van het circulerend volume van de gemiddelde mens rond de 5L zit.

---

- Cardiogene shock (anders nog meer druk op hart van SO)- Wervelletsel (anders nog meer zenuwschade)
- Bekken-/Beenfractuur (anders nog meer fractuurschade)

---

Je mag geen drinken geven aan shock SO om twee redenen: - Door drinken wordt spijsverteringskanaal geactiveerd, waardoor vocht wordt onttrokken vanuit vitale organen
- SO met shock heeft vaak verminderd bewustzijn, dus grotere kans op aspiratie (braken)

Wat je wel kan doen is de lippen van het SO bevochtigen om dorst te dempen

---

1) Myocardinfarct met ST-elevatie -> Volledige afsluiting coronairarterie2) Myocardinfarct zonder ST-elevatie -> Onvolledige, maar ernstig vernauwde afsluiting coronairarterie
3) Instabiele Angina Pectoris -> Zuurstofgebrek hart; klachten komen OOK in rust voor en zijn onvoorspelbaar (lijkt dus op MI)

Zowel hyperventilatie als ACS gaan gepaard met pijn op de borst. Pijn op de borst van hyperventilatie is stekend van aard, ACS is drukkend van aard. Ook gaat hyperventilatie (wel/niet) wel gepaard met tintelingen in vingers en mond, maar ACS niet.

Hyperventilatie -> Alsof je wordt gestoken door een mesACS -> Alsof er een olifant op je borst staat

---

Drugs zoals cocaïne kunnen ook drukkendepijn op de borst veroorzaken. De pijn van een drugsgebruiker kan dus erg lijken op de pijn van iemand met ACS, daarom is het belangrijk om ook dit uit te vragen.

ACS duurt (langer/korter) langer dan 15 minuten, AP duurt korter dan 15 minuten. Bij ACS is nitroglycerine (wel/niet) niet effectief, bij AP is dit wel effectief.

Nitroglycerine mag je maximaal drie keer achter elkaar toedienen bij hartklachten. Waarom is nitroglycerine gecontraïndiceerd bij shock/duizeligheid?

Nitroglycerine werkt tegen AP omdat het een vasodilatator is. Hierdoor wordt de vernauwing van coronairvaten tegengewerkt, maar wordt er wel meer vocht gebruikt in de circulatie. Bij mensen met shock is het circulerend vermogen al verminderd, dus als je de vaten dilateert dan kan de bloeddruk te laag worden.

---

- Rotatietrauma:Roterende schudbeweging van de hersenen zorgen voor wijdverspreide beschadiging hersenen- Acceleratie-deceleratie trauma: Coup-contre-coup letsel -> Je brein botst tegen voorkant schedel en bounced daarna tegen achterkant schedel. Zo krijg je dus dubbel hersenschade. Dit zie je bijvoorbeeld bij frontale auto ongelukken
- Penetrerend trauma:Voorwerp is schedel binnengedrongen; schade is lokaal

EB) Door hersentrauma krijg je RAP problemen

---

LTH vs MTH/ETH
____
- Glascow Coma Scale--> 13 - 15 voor LTH
--> <13 voor MTH/ETH
____- Duur bewusteloosheid
--> Max 15 minuten voor LTH
--> >15 minuten voor MTH/ETH

- Duur PTA
--> Max 24u voor LTH
--> >24u voor MTH/ETH

---

Afwisselend diepe ademhaling en volkomen ademstilstand. Dit geeft een slechte circulatie aan, dus is een reden voor reanimatie.

Cheyne-stokes ademhaling is dus net alsof je heel diep ademt haalt voor een diepe duik in een zwembad, want tijdens het zwemmen heb je ook een ademhalingsstilstand.

Bij een LTH bel je de huisarts of Spoedeisende Hulp. Bij een MTH/ETH bel je 112.

Bij een herseninfarct is een intra-veneuze trombolyse effectief als het binnen 4,5 uur na start infarct plaatsvindt. Intra-arteriële behandeling is effectief als het binnen 6 uur plaastvindt. Wat is het verschil tussen deze behandelingen?

Intra-veneuze trombolyse -> Medicijnen die de trombose afbrekenIntra-arteriële behandeling -> Trombose wordt er letterlijk uitgezogen met een pomp

---

SAB: - Plotselinge zeer ernstige hoofdpijn
- Liqour in bloed
- Misselijkheid/Braken

Herseninfarct/Hersenbloeding:
- Motorische problemen (bijv. parese / moeite praten)
- Sensorische problemen (bijv. gezichtsvelduitval / geen begrip taal)

---

Tonisch -> Verkramping armen en benen (je kan geen tonen meer spelen op instrumenten, want armen en benen focktop)Clonisch -> Regelmatige, symmetrische spierschokken (de spierschokken 'klonen' zichzelf en komen dus vaker voor)

---

1) Partiële aanval -> Focale (plaatselijke) schokken2) Primair gegeneraliseerde aanval -> Schokken gelijk, vanaf begin over gehele lichaam
3) Secundair gegeneraliseerde aanval -> Schokken breiden zich uit over lichaam na focale aanval (eerst focaal, daarna gegeneraliseerd)

---

- Status Epilepticus- Tonisch Clonisch insult (Kramp arm-been & regelmatige, symmetrische spiertrekkingen)

---

Een Kussmaul ademhaling is een hele snelle en diepe ademhaling. Ook ruikt de ademhaling naar aceton. Dit ontstaat bij mensen met diabetes, want door te weinig insuline kan glucose niet in spieren/vetten komen, dus worden er ketonen gemaakt om die plekken energie te geven. Deze ketonen zorgen echter voor de aceton geur.

EB) Denk aan dikke guy met DM die gaat rennen en daarna super snel en diep ademhaalt.

---

- Adem ruikt naar aceton (door ketonen) - Kussmaul ademhaling (snel en diep)

- Veel dorst & veel plassen
- Verminderd bewustzijn (slaperig, moe, coma)

37 graden is de normale lichaamstemperatuur < 35 graden is hypothermie
37 - 40 graden is hitteuitputting/hittecollaps
>40 graden is hitteberoerte

---

Bij warmtecollaps wordt de huid rood, want je krijgt vasodilatatie omdat je lichaam zijn temperatuur wil verliezen. Bij syncope is de huid wit, want je circulatie (oa naar je brein) is verstoord.

Bij een intoxicatie van het maagdarmkanaal met irriterende/etsende stof moet je de patiënt (wel/niet) niet laten braken. Waarom?

- Door braken krijg je herhaald contact met de giftige stof, dit wil je voorkomen- Er is ook gevaar van aspiratie (verstikking in eigen braaksel)

---

- GHB - Heroïne
- Benzodiazepine
- Alcohol

EB) Geef Haar Betere Alcohol - om haar te verdoven

Merk op dat ze in het boek NIET cannabis bij verdovend zetten. Bij grote hoeveelheden is cannabis juist waarnemingsveranderend, maar blijkbaar voel je wel evenveel pijn.

---

- Cocaïne (Wolf of Wallstreet partydrug) - Speed
- XTC
- 4-FA / 4-FMP

EB) Computerscience Students do XTC 4-Fun

---

- Paddo's

- LSD- Cannabis
- Lachgas
- Ketamine

EB) Please Laat Coole Lachgas Komen

---

Voldoende drinken (glas water per uur) en in combinatie met extra zout.

Suikerwaarden bij DM:

1) Hypoglycemie heb je bij < 3,5mmol/L ELK MOMENT
____
2) Hyperglycemie heb je bij > of = 7,0 mmol/L NUCHTER (niet na maaltijd)
3) Hyperglycemie heb je bij > of = 11,0 mmol/L NIET NUCHTER (wel na maaltijd)

---

1) Eerstegraads brandwond: - Rode en pijnlijke huid (verbranding bij te lang in zon)

2.1) Tweedegraads brandwond ONDIEP:
- Capillary refill wel aanwezig, vochtige rode huid

2.2) Tweedegraads brandwond DIEP:
- Capillary refill vertraagd of afwezig, vochtig rode huid

3) Derdegraads brandwond
- Geen pijn (receptoren stuk), GEEN roodachtige kleur (maar wit/geel/zwart bijvoorbeeld)

---

- Brandwonden >10% TVLO volwassenen- Brandownden >5% TVLO kinderen
____
- Brandwonden over functionele gebieden (gezicht, handen, etc.)
- Brandwonden door elektriciteit, chemisch of inhalatieletsel (basically wanneer brandwond door iets anders dan vuur zelf ontstaat)

In het boek staan er een hele hoop criteria, maar dit zijn de belangrijkste imo

Normale stopcontacten hebben een spanning van 100-200 Volt. Ademhalingsstilstand ontstaat bij een spanning van 1000 Volt. Door contact met een stopcontact kan je dus (wel/niet) niet een ademhalingsstilstand krijgen.

---

- Hartproblemen (ventrikelfibrilleren bijv) - Brandwonden
- Compartimentensyndroom (teveel druk in de spierfascie)
- Spierkramp

- Hersenproblemen; ademhalingsstilstand (alleen bij hoge spanning >1000 Volt)

---

Bij afkoeling krijg je vasoconstrictie om je warmte te behouden. Hierdoor wordt de zuurstofAANVOER lager dan het zuurstofVERBRUIK. Door dit zuurstof tekort krijgt je huid de cyanotische kleur.

---

Frostnip is een oppervlakkige bevriezing waarbij na opwarming geen blijvende weefselschade is. Frostbite is een ernstigere bevriezing waarbij na opwarming WEL blijvende weefselschade is.

Het is dus een beetje vergelijkbaar met een TIA vs Herseninfarct.

---

1) Eerstegraads: Bevriezing delen van oppervlakkige huid2) Tweedegraads: Bevriezing gehele oppervlakkige huid

3) Derdegraads: Bevriezing subdermaal; bloedblaren en blauwe/grijze huid
4) Vierdegraads: Bevriezing subcutaan; niet wegdrukbare cyanotische kleur

---

1) Bloedneus stevig snuiten om stolsels eruit te halen
2) Knijp neus dicht onder neusbotje
3) Schrijfhouding (hoofd naar voren) zodat er geen bloed in keel komt
4) > 5 min bloeding, dan huisarts

Niet neus snuiten bij hoofd-hersenletsel

---

Je moet de angel met je nagel eruit wrijven. Dit doe je om te voorkomen dat er meer gif in het lichaam terechtkomt.

NIET met een pincet eruit trekken, want dan spuit je het gif eruit in het lichaam.

---

Tussen de 3 dagen en de 3 maanden (dus wel een aantal weken vaak)

---

- Erythema Migrans (3 dagen - 3 maanden na tekenbeet) - Algemene griepverschijnselen

Na een beet van mens of dier moet je (wel/niet) wel naar de arts. Waarom?

Bij een mens/dier beet bestaat het gevaar van tetanus. Daarom moet dit gecontroleerd worden door de arts. Door een diepe mensenbeet kan je dus gewoon overlijden.

Na een beet van mens of dier moet je (wel/niet) wel naar de arts. Waarom?

Bij een mens/dier beet bestaat het gevaar van tetanus. Daarom moet dit gecontroleerd worden door de arts. Mensenbeten kunnen dus ook dodelijk zijn!

---

1) Hevige pijn2) Drukpijn
3) Asdrukpijn (pijn bij druk in lengterichting)

4) Zwelling (door bloeduitstorting)
5) Afwijkende stand
6) Crepitaties (knisperend geluid door schavende botonderdelen)

Niet al deze kenmerken hoeven aanwezig te zijn bij een fractuur.

EB) 3x Pijn ZAC

---

- Verkort been - Exorotatie

Je been verschuift als het ware in je lichaam en naar buiten

---

- Veel bloedverlies - Vetdeeltjes in circulatie (uit ruggenmerg)

---

Fracturen wel 112: - Onderbeenfracturen
- Bovenbeenfracturen

Fracturen geen 112: (standaard fracturen)
- Pols-, hand- & armfracturen
- Enkelfracturen

---

---

Een distorsie is een verstuiking. Je gewrichtskapsel is dan overrekt.

Symptomen:
- Zwelling
- Hydrops (vocht in gewricht)
- Hemarthros (bloed in gewricht)

Merk op dat je vaak niet het verschil tussen een distorsie of fractuur kan herkennen. Dit verschil moet je baseren op het ongevalsmechanisme.

EB) ZaHaHa je hebt een enkeldistorsie loser

---

Kraanwater -> Droogdeppen -> Steriel gaasje

Merk op dat je dus GEEN Wondontsmettingsmiddel gebruikt en GEEN loshangende stukjes vuil uit de wond haalt. Dit is belangrijk omdat de arts hier info kan halen over het behandelen van de wond. Als je de wond gaat ontsmetten of stukjes vuil eruit haalt, dan kan de arts geen goede inschatting van de wond maken.