Cognitie & dementie

---

Onjuist.
Dit komt niet door het serotonerge effect, maar het anticholinergeeffect.

---

- Depressie/manie (46%)
- Schizofrenie/ psychose (26%)
- Delier/ somatisch (20%)
- Overig (8%)

---

- Wordt lokaal afgebroken door: acetylcholine ureaseremmer
- Projectie van acetyl choline via: nucleus basalis naar de cortex (dit is aangedaan bij Alzheimer)

- Rol Ach neurotranismissie: Opwinding/ alertheid, beloning, leren en geheugen
- Rol muscarine agonisten: herstellen van leren en geheugen
- Rol nicotine agonisten: verhoging alertheid en herstellen leren en geheugen

---

Is een verworvenstoornis van het denkvermogen, met daarbij interferentiein het dagelijks leven.
Er moet betrokkenheid zijn van tenminste 2 cognitieve domeinen: aandacht, geheugen, uitvoerende functies, visueel ruimtelijke functies, taal, praxis, gedrag.

---

MCI = Mild Cognitive Impairment.
Er is stoornis in een of meerdere domeinen, zonder interferentie van het dagelijksleven.
MCI kan een voorstadium zijn van dementie, maar kan ook het gevolg zijn van andere (behandelbare) ziekten.

---

MMSE score van 25of hoger is normaal
moderate impairment bij score 10-20
en severe impairment bij score 0-10

---

- Alzheimer: 50-75%
- Vasculaire dementie: 20-30%
- Lewy body dementie: 10-25%
- Frontotemporale dementie: 10-15%

---

Leeftijd is de grootste risicofactor, maar bij mensen die op jonge leeftijd dement worden gaat het ziekteproces vaak sneller.

---

Ziekte van alzheimer:
- Begint meestal met episodische geheugenstoornis (wie ben jij, je levensverhaal etc..)
- Later in het beloop stoornissen in meerdere cognitieve domeinen, neuropsychiatrischeverschijnselen. Motorischis eindfase
- <1% is erfelijk (autosomaal dominant)
- Leeftijdis de belangrijkste risicofactor

---

Posterior cortical atrophy (PCA):moeite met zien, de weg vinden, voorwerpen pakken

Logopene variant: moeite met op woorden komen

Frontale/dysexecutieve variant: moeite met plannen, organiseren, veranderd gedrag.

---

Vasculaire dementie (VAD):
- Symptomen zijn afhankelijk van de plaats
- Ontstaat plotseling
- Voor diagnose: MRI
- Risicofactoren zijn zelfde als CVA

---

Frontotemporale dementie (FTD)
- Belangrijkste symptoom gedragsveranderingen
- Voor diagnostiek is heteroanamnesebelangrijk
- cognitieis aanvankelijk gespaard
- 20-25% is autosomaal dominant erfelijk
- Tau, TDP43 en FUS zijn belangrijke eiwitten

---

Dementie met Lewy bodies (DLB)
- Belangrijkste symptomen Parkinsonisme, hallucinaties, REM-slaapstoornis, fluctuaties
- Verschilt van Parkinson door zelfde afwijkingen als bij ziekte van Parkinson, andere localisatie.
- 50% Alzheimer co-pathologie

---

- MRI: mediale temporale atrofie (MTA) en posterieure corticale atrofie (PCA). Vooral MTA! > Hippocampus.

- Lumbaalpunctie: Amyloid-beta, totaal tau en gefosforyleerd tau (ptau).

---

- Dopamine transporter SPECT
- Electro-encefalogram (EEG); forse vertraging te zien.
Bij alzheimer is dit diffuus en in vroege fase 50% normaal. Bij FTD is EEG altijd normaal.

---

De eerste keus medicamenteuze behandeling is haloperidol.
- Behalve bij de ziekte van Parkinson en Lewy-body dementie. > wegens extraperamidiale bijwerkingen bij haloperidol (parkinsonisme versterkt). Daarom cloazpine eerste keus
- Bij alcoholonttrekkingsdelieris lorazepam de eerste keus aangevuld met B1 suppletie.
____