Psychose & schizofrenie

---

Cognitieve functies I: bewustzijn, geheugen en inprenting (zowel korte- als lange termijn) aandacht en oriëntatie in tijd, plaats en persoon.

Cognitieve functies II:Intellectuele functies
Oordeelsvermogen, ziekte-inzicht, abstractievermogen, uitvoerende/ executieve functies, geschatte intelligentie, taal & spraak.

Cognitieve functies III:
Voorstellingsvermogen: voorstellingen (herbeleving), waarneming (hallucinaties) en zelfwaarneming (depersonalisatie/ derealisatie)
Denken:
- Vorm: coherent of incoherent, tempo, beloop & samenhang
- Inhoud: (dwang) gedachten/ wanen

---

Katatonie is een syndroom wat gekenmerkt wordt door motorische symptomen:
- Inactief gedrag ('terugtrekgedrag')
- Opwinding en
- Bizar (zich herhalend) gedrag

---

1. Stupor= geen psychomotorische activiteit; geen interactie met omgeving
2. Katalepsie=Het passief laten innemen van een houding die tegen de zwaartekracht wordt volgehouden
3. Wasachtige buigzaamheid= lichte, gelijkblijvende weerstand tegen het in andere houding plaatsen door onderzoeker
4.Mutisme= Nauwelijks of geen verbale respons (tenzij afasie)
5.Negativisme= verzet tegen of geen reactie op instructies of externe stimuli
6. Agitatie= onrustig (zonder externe stimuli)
7. Echolalie=anderen napraten
8. Echopraxie= bewegingen van anderen nadoen

---

---

1.Disbalans GABA vs glutamaat: bij katatonie minder GABA.

2. Dopamine blokkade
3. Extreme angst respons

---

- Vocht; voeding; mobiliteit
- Benzodiazipines(60-80% remissie met lorazempam; dosering 6-24 mg, dosering verhogen tot sedatie optreed)
- Vermijd anti-psychotica (olanzapine/ clozapine liever dan klassieke ap) > Gecontra-indiceerd.

---

- Maligne katatonievalt onder wgbo/ wvggz
- Niet maligne katatonie afhankelijk van de symptomen (niet eten/drinken) > WGBO al dan niet samen met ect onder dwang bopz
- Voorkeur is altijd onder wvggz
-ECT onder dwang overleg 1e graads familielid/ mentor

---

- Glutamaat soort receptoren: zowel inotroop (AMPA, NMDA) als metabotroop (mGLU)
- Wordt gemaakt uit: Glutamine
- Nodig voor aanmaak: GABA
- Bij Schizofrenie is de cortico-accumbens pathway overactief, wat de postitieve symptomen verklaard en Corticaal naar VTA hypoactief wat de negatieve symptomen verklaard.

---

Positieve symptomen Wanen (meestal paranoïd) Hallucinaties (meestal stemmen) Verstoorde gedachtengang (irrationele conclusies) Abnormaal gedrag (stereotiep, soms agressief) Negatieve symptomen Sociale isolatie Emotionele afvlakking Anhedonie

---

Genetische factoren: 6-17% risico van ouder op kind, multifactorieel/ polymorfismen Omgevingsfactoren: prenatale virusinfectie, perinatale complicaties, migratie. Ontwikkelingsstoornis: afwijkende hersenontwikkeling; corticale atrofie, grote ventrikels Chronisch gebruik van sommige psychoactieve stoffen: amfetamine, cocaïne, LSD, cannabis Antipsychotica effectief in groot deel patiënten tegen positieve symptomen (30% is therapie resistent)

---

---

- Dempen van positieve symptomen:wanen, hallucinaties, compulsief gedrag
- Negatieve/ cognitieve symptomen is het minder gevoelig voor. soms worden ze zelfs verergerd.

Heeft bijna geen effect op negatieve symptomen, doordat de mesocorticaleprojectie hypoactief wordt.
Maar, omdat GABA een rol speelt in de mesolimbischeprojecties en deze daardoor hyperactief worden, heeft de medicatie wel effect op positieve symptomen.
Daarnaast:

---

- Neuroplasticiteit: het therapeutisch effect is het gevolg van langzaam optredende adaptieve veranderingen in dopaminerge zenuwcellen, die in gang worden gezet door het acute effect van antipsychotica

- Depolarisatie blokkade: blokkade van Dopamine D2-receptoren op cellichamen en zenuwuiteinden van dopamine neuronen verhoogt acuut de activiteit van dopamine neuronen. Dit wordt na verloop van tijd gevolgd door een compensatoire remming van neurale activiteit.

---

Je hebt typische antipsychotica en atypische antipsychotica.

Typische antipsychotica zijn pure D2 blokkers. Atypische antipsychotica werken daarnaast ook nog in op de 5HT2A receptoren.

---

Hoofdwerking: werkt in op mesolimbisch systeem; hierdoor minder wanen en hallucinaties.

Bijwerkingen: mesocorticaal systeem (negatieve symptomen kunnen toenemen); initiatief verlies, emotionele afvlakking.

Daarnaast ook op nigrostriataal systeem: acute dystonie, parkinsonisme, tardieve dyskinesie.

---

Door interactie van 5-HT en dopamine systemen zou 5HT2a blokkade de afgifte van dopamine in cortex, hippocampus en striatum verhogen en in accumbens verlagen. Dit leidt dus tot een gunstiger werkingsprofiel.

---

- The drugged person lacks any rational judgment
- He (or she) feels no pain
- He thinks of himself as invulnerable
- He is often aggressive
- He is willing to harm himself or others

---

Kern van een psychose is dat die persoon het contact met een deel van de realiteit is verloren. Dit is niet zomaar corrigeerbaar door anderen.
Symptomen: wanen, hallucinaties, onsamenhangende spraak, verstoorde emoties, desorganisatie in het gedrag.

---

Erotomane waan: Zeker weten dat iemand verliefd op je is.
Grootheidstype: Denken dat je een bijzonder mens bent en opdracht hebt om bijv. de wereld te verbeteren
Achtervolgingstype: klassiek paranoïde type wat bij schizofrenie voorkomt. Gevoel dat er iemand achter hen aan zit.
Somatisch type: 100% zeker dat er lichamelijk iets mis is.

---

Een waanis een hardnekkige overtuiging die niet gedeeld wordt in de gemeenschap. Past niet bij cultuur of omgeving.

Een hallucinatielijkt levensecht, er is geen reële zintuiglijke prikkel, maar die ervaar je wel (Dus zintuigen > akoestisch, taciel, visueel, olfactorisch, gustatoir).

---

Verzanden: je bent een verhaal aan het vertellen en je raakt de draad kwijt

Tangentieel denken: antwoord slaat niet op de vraag

Neologismen: combinaties van woorden die niet bestaan

Concretismen: beeldspraak wordt niet als metafoor gezien, gaat er letterlijk op in.

---

- Dopaminehypothese: als je dopaminestimulerende middelen geeft kunnen mensen in een psychose raken > te veel aan dopamine. Wordt vooral verhoogd in subcorticale en limbische systeem
- Verhoogde betekenisgeving'salience', te snelle gevolgtrekkingen

---

Behalve psychoses ook cognitieve stoornissen en negatieve symptomen: affectieve vervlakking, apathie, spraakarmoede, scoaail terugtrekgedrag, verlies van mimiek, spontaniteit, intiatief, laag energieniveau, verwaarlozing van taken en verzorging.

---

Psychoses zijn erg schadelijk! Hoe meer psychoses iemand doormaakt, hoe ernstiger de affectieve vervlakking en het cognitief verval en hoe groter de kans op een recidief.

---

- Dopaminerge bijwerkingen
- Antinoradrenerge bijwerkingen
- Antihistaminerge bijwerkingen
-Anticholinerge bijwerkingen
(EB: DAAA)

---

Extrapiramidaal syndroom (parkinsonisme): spierstijfheid (rigiditeit), tremoren, onwillekeurige spierbewegingen

Hyperprolactinemie, waardoor: galactoroe en libidoverlies.

Komen vaker voor bij typischeAP

---

Orthostatische hypotensie, sedatie.
Vooral bij clozapine, risperidon en olanzapine.

---

Sedatie, gewichtstoename
> waardoor verhoogd risico op metabool syndroom
Met name bij clozapine, risperidon en olanzapine.

---

Droge mond, obstipatie, verhoging HF, wazig zien, transpireren, misselijkheid, geheugenstoornissen.
Met name bij clozapine en olanzapine.

---

1. Maligne neuroleptica syndroom:gekenmerkt door hyperthermie, spierstijfheid en verhoogde spiegels creatinekinase.

2. Agranulacytose bij clozapine: Sterke verlaging van leucocyten, waardoor gevaar van geen afweer optreedt.

---

je gaat door met dezelfde dosering, want effecten van antipsychotica zijn pas merkbaar na 2-6 weken

---

Depersonalisatie!
- Iemand ervaart zichzelf of eigen lichaam als onwerkelijk

Derealisatie= ervaart de wereld om zich heen als onwerkelijk, bijvoorbeeld alsof diegene in een droom leeft.
Morfodysfore stoornis= ingebeelde lelijkheid, verstoorde lichaamsbeleving
Somatische wanen= iemand heeft opvattingen over zijn lichaam of lichaamsfuncties die niet overeenkomen met de realiteit; bijvoorbeeld dat het lichaam is besmet met parasieten.
Taciele/gevoelshallucinatie= voelt iets op het lichaam wat er niet is.

---

Depressieve stoornis met melancholische kenmerken.
Er is sprake van een depressieve episode bij:
A. Tenminste 5 van de volgende symptomen zijn bijna elke dag aanwezig geweest binnen dezelfde periode van 2 weken. Tenminste 1 van die symptomen is ofwel (1) depressieve stemming of (2) verlies van interesse en plezier. Daarnaast;
- Insomnia of hypersomnia
- Psychomotorische agitatie of remming
- Vermoeidheid of verlies van energie
- Gevoelens van waardeloosheid
- Verminderd vermogen tot nadenken of concentratie
- Terugkerende gedachten aan de dood

Het is melancholisch/ vitaal wegens het vroege opstaan, gewichtsverlies.

Persisterende depressieve stoornis/ dysthyme stoornis= depressieve stemming die lang duurt (tenminste 2 jaar). Het is licht qua vorm; 2 ipv 5 van bovenstaande kenmerken.

Aanpassingsstoornis= Wanneer de onaangepaste reactie binnen 3 maanden na het begin van de stressveroorzakende factor optreedt en niet langer dan 6 maanden na het wegvallen van de factor blijft bestaan. Het lijden is duidelijk ernstiger dan wat verwacht kan worden bij blootstelling aan de stressveroorzakende factor.

Er moet eendepressieve stoornisoverwogen worden ipv een rouwreactiena verlies van dierbare wanneer:
1. Schuldgevoelens
2. Gedachten aan de dood
3. Preoccupatie met het gevoel waardeloos te zijn
4. Psychomotorische remming
5. Langdurige en duidelijke beperkingen in het functioneren
6. Hallucinatoire beperkingen anders dan dat de pt denkt de stem te horen of het beeld te zien van de overleden persoon

---

Het antwoord is een waanstoornis.
Bij een waanstoornis is de aanwezigheid van de wanen 1 maand of langer. Er wordt niet voldaan aan schizofreniekenmerken (zoals hallucinaties, gedesoriënteerd spreken) en het functioneren is niet duidelijk beperkt.

Schizofrenie: 2 of meer van de volgende kenmerken waarvan elk in een periode van >6 maanden een significant deel van de tijd aanwezig is:
1. Wanen
2. Hallucinaties
3. Gedesoriënteerd spreken
4. Ernstig gedesoriënteerd of katatoon gedrag
5. Negatieve symptomen
Deze hebben wél invloed op het dagelijks functioneren!

Schizofreniforme stoornis: de aandoening heeft veel kenmerken van schizofrenie, maar is korter van duur (1-6 maanden verminderd sociaal functioneren).

---

anti-cholinerge bijwerkingen