DEPZ

Wat houden de volgende begrippen in? Deze gaan allemaal over de afweging van inbreuk van dwangbehandeling VS ernstig nadeel voorkomen (WZD/WVGGZ)

Subsidiariteit: Alternatieve oplossingen mogelijk? Er moet de lichtste inbreuk worden gebruikt om ernstig nadeel te voorkomen
Proportionaliteit: De ernst en mate van de verplichte zorg moet in verhouding staan tot het voorkomen van ernstig nadeel --> BENOEM WAT HET ERNSTIG NADEEL IS IN DE CASUS
Doelmatigheid: Inbreuk moet geschikt zijn om het doel te bereiken. Bijv. bij pt met psychose kan je medicatie geven om gevaar voor omgeving te voorkomen --> {{c1::BENOEM WAT DE PT DOET NA DE INTERVENTIE}

Arts en voortplantingstechnologie: Vruchtbaarheid en voortplanting

Sterilisatie wordt door de patiënt zelf gekozen. De arts kan weigeren als iemand bijvoorbeeld heel jong is. Bij pt met verstandelijke beperking kan de vertegenwoordiger toestemming geven, mits de pt zelf er niet tegen verzet.

Indien wel verzet, dan mag behandeling alleen uitgevoerd worden als er sprake is van ernstig nadeel (fysiek/emotioneel) te voorkomen.

Verplichte anticonceptie kan alleen worden gegeven onder de WGBO als iemand wilsonbekwaam is. Hetzelfde geldt
voor dwangzorg tijdens de zwangerschap --> Verplichte anticonceptie / dwangzorg mag dus niet als iemand wilsbekwaam is.

Abortus mag alleen uitgevoerd worden tot 24 weken na bevruchting met een goede reden (sociale en/of lichamelijke omstandigheden). Tenzij ernstig gevaar voor de zwangere vrouw.

Toegestane latente zwangerschapsafbreking (late fase) is onder te verdeling in 2 categorieën:

Niet levensvatbaar na 24 wkn (hartafwijkingen, trisomie 13/18 of nieragenesie)
Congenitale aandoeningen die leiden tot ernstig en niet te herstellen functiestoornissen, waarbij een kans op overlijden bestaat (SMA type I, levensverwachting 2 jaar)

Wet afbreking zwangerschap (WAZ) geldt voor gevallen waar een bevruchte eicel zich heeft ingenesteld in de baarmoederwand.

Sinds januari 2023 komt de bedenktijd van 5 dagen te vervallen. Nu mag je zelf bepalen hoe lang je er over wil nadenken!!

Alleen ziekenhuizen met een vergunning mogen abortus plegen.

Mag er abortus gepleegd worden als het koppel niet tevreden is over het geslacht? ja

Mag er selectieve abortus gepleegd worden bij een meerling? ja

Gemoedsbezwaren? De arts hoeft dan de behandeling niet uit te voeren, en hoeft pt niet door te verwijzen (wel binnen 5 dagen laten weten aan pt)

Een meisje onder de 16 jaar is zwanger en wil abortus.

Toestemming nodig van ouders? ja
Geen toestemming gekregen van ouders, wat nu? Arts beoordeeld of meisje haar keuze begrijpt (informed consent)→ abortus mag dan wel. Arts is niet verplicht om de ouders in te lichten

---

Alleen indien het de foetus helpt (preventie/behandeling) mag er onderzoek gedaan worden op embryo. Wetenschappelijk onderzoek mag uitgevoerd worden op restembryo’s van bijvoorbeeld ivf (van tevoren aangeven), maar embryo’s mogen niet gemaakt worden voor wetenschappelijk onderzoek.

Anonimiteit van donor staat tegenover het belang voor het kind om te weten wie zijn/haar vader/moeder is. De wet heeft gekozen dat het belang voor het kind belangrijker is.

____

Donatie van geslachtscellen en draagmoederschap
Voor donatie mag niet betaald worden

Donor wordt niet gezien als verwekker van kind → geen verantwoordelijkheid richting het kind (bijv. hoeft niet alimentatie te betalen)

Draagmoeder (en echtgenoot) heeft wel familierechtelijke betrekkingen. Ze kan niet verplicht worden om kind af te staan, wensouders zijn niet verplicht kind aan te nemen.

Bij goed verloop van draagmoederschap, wordt de draagmoeder voor de rechter ontheven en geeft deze het kind voor adoptie aan de wensouders. Tot dat punt is de draagmoeder echter de baas over het embryo!

Commercieel draagmoederschap is verboden, daarom veel naar buitenland

Religieuze perspectieven over abortus Katholiek: volwaardig persoon en beschermwaardig
vanaf conceptie, abortus absoluut niet toegestaan.

Luthers: in principe katholieke opvatting, maar
clementie bij nood, abortus in uitzondering toegestaan

Joods: in principe beschermwaardig, maar
prioriteit bij actuele situatie, abortus in uitzondering toegestaan

Islamitisch: in principe beschermwaardig,
abortus in uitzondering toegestaan maar na 120 dagen niet toegestaan

Boeddhistisch: in principe beschermwaardig
(omdat al het leven een geschenk van Buddha is), abortus in uitzondering
toegestaan als het leven van de moeder daarbij gered kan worden.

Hindu: spirit is aanwezig bij het moment van verwekken
van de embryo. Abortus is toegestaan als de foetus ernstig misvormd is of als
de kans op normale geboorte heel klein is.

Dilemma’s rondom voortplantings diagnostiek Oxford-ethicus Julian Savulescu: kind te kiezen met de beste gezondheids vooruitzichten → editing genes Filosoof Michael Sandel: het “gegevene” is het meest belangrijk. Embryoselectie → volgens zijn visie zou er geen embryo screening mogelijk moeten zijn, net als prenatale screening op syndroom van Down

Onderzoeken tijdens de zwangerschap

Niet-invasieve prenatale test (NIPT): Bloedtest wordt afgenomen, geen vruchtwaterpunctie nodig. Meest belangrijke aandoening waar op getest wordt, is het syndroom van down
PGD (pre-implantatie genetische diagnostiek, vorm van embryoselectie): een embryoselectie die wordt gedaan omdat bepaalde chromosomale afwijkingen voor afwijkingen zorgen. Het doel is om gezonde embryo’s te selecteren voor paren die van te voren weten dat ze een sterk verhoogde kans hebben op een kind met ernstige afwijkingen

Onder PGD valt:
PGS (pre-implantatie genetische screening): screenen op aantal chromosomen.

PGS-A: specifieke toepassing van PGS om te screenen op chromosomale afwijkingen → maar door mosaÏcisme lijkt er geen voordeel te zijn

Vrouwen die door ivf zwanger zijn geraakt hoeven dan niet meer mee te doen aan prenatale screening op Down (als ze PGS-A hebben gedaan)→ kans op miskraam door vlokkentest en vruchtwaterpunctie wordt hiermee vermeden. <25% doet dit momenteel. Sommigen vinden het geen probleem om een kind met Down te hebben. Vragen: Blijft het wel
bij deze uitbreiding of worden op den duur ook andere genetische eigenschappen
die bepalend zijn voor de gezondheidsvooruitzichten van het kind geïncludeerd
in de screening?

Verandert zo het
doel van ivf als behandeling van vruchtbaarheidsproblemen niet zo?

Belangrijke
beperking: er zal geen embryo meer overblijven dat geschikt is voor
implantatie, vooral als ook genetische factoren die bijdragen aan de kans op
veelvoorkomende ziekten meegenomen gaan worden.

Insluiting en uitsluiting van migranten in de gezondheidszorg
WGBO (Wet op de Geneeskundige Behandelingsovereenkomst): de zorgverlener heeft de plicht om elke patiënt te helpen en goede informatie te verschaffen over diagnose, behandeling en prognose

wet BIG (beroepen in de Individuele Gezondheidszorg): beroepsuitoefeningen moeten zodanig worden georganiseerd dat deze leidt tot verantwoorde zorg

KWZ (Kwaliteitswet Zorginstellingen): onder verantwoorde zorg, doeltreffende, doelmatige en patiëntgerichte zorg verstaan die afgestemd is op de behoefte van de patiënt.

Insluiting en uitsluiting van een groep
Vormen van uitsluiting: Racisme: ideologie van superioriteit van de ene biosociale
groep t.o.v. de andere (bijv. op basis van huidskleur of etniciteit).o
‘Ras bestaat
niet, racisme wel’o
Kan op alle
niveaus, vooral op institutioneel/individueel niveau, en is soms impliciet.

Discriminatie: onrechtmatig onderscheid maken tussen groepen

Stereotypering: mensen indelen in groepen/categorieën en ideeën over eigenschappen van groepsleden toepassen op het individu

Stigmatisering: eigenschap die een persoon/groep in diskrediet brengt: ‘merkteken’.
Mensen met stigma lopen het risico op voorhand te worden afgewezen, ongeacht de andere eigenschappen.
3 soorten type stigma:
lichamelijke kenmerken (misvormingen, ziekte)

Geestelijke kenmerken (zwak karakter, onnatuurlijke driften)

Tribale kenmerken (ras, natie, religie)

Insluiting alleen door integratie: Van allochtonen wordt verwacht dat ze participeren om te integreeren in de samenleving. Actief meedoen.

Wat houdt etnocentrisme in? de ‘eigen’ culturele normen en waarden zijn de
maatstaf voor beoordeling van ‘anderen’. Deze normen en waarden worden als
universeel beschouwd en worden niet ter discussie gesteld.

Etnocentrische reacties
kunnen worden verklaard door het bestaan van:

1. Een openlijke negatieve houding (naar allochtonen)

o
Autochtonen
voelen zich superieur

o
Autochtonen
ervaren de aanwezigheid van allochtonen als problematisch

o
Negatieve
eigenschappen van een beperkt aantal allochtonen worden toegeschreven aan de
gehele groep

2. Een subtiele negatieve houding (naar allochtonen)

o
De ‘eigen’ groep
onderscheidt zich positief van de ‘anderen’

o
Overwaardering
van het onbelangrijke: de komst van allochtonen is volgens autochtonen een
verrijking voor de samenleving, maar hierbij wordt alleen gedacht aan triviale
dingen (bijv. nieuwe restaurants)

o
Geneutraliseerde
gevoelens: noch negatieve, noch positieve gevoelens naar allochtonen

o
Negatieve
tolerantie: onverschilligheid durend zolang de persoon in kwestie niet
geconfronteerd wordt met allochtonen.

!mensen met een etnocentrische houding beschouwen positieve eigenschappen van allochtonen als individuele uitzonderingen!

Wat houdt etnocentrisme in? de ‘eigen’ culturele normen en waarden zijn de
maatstaf voor beoordeling van ‘anderen’. Deze normen en waarden worden als
universeel beschouwd en worden niet ter discussie gesteld.

Etnocentrische reacties
kunnen worden verklaard door het bestaan van:

1. Een openlijke negatieve houding (naar allochtonen)

o
Autochtonen
voelen zich superieur

o
Autochtonen
ervaren de aanwezigheid van allochtonen als problematisch

o
Negatieve
eigenschappen van een beperkt aantal allochtonen worden toegeschreven aan de
gehele groep

2. Een subtiele negatieve houding (naar allochtonen)

o
De ‘eigen’ groep
onderscheidt zich positief van de ‘anderen’

o
Overwaardering
van het onbelangrijke: de komst van allochtonen is volgens autochtonen een
verrijking voor de samenleving, maar hierbij wordt alleen gedacht aan triviale
dingen (bijv. nieuwe restaurants)

o
Geneutraliseerde
gevoelens: noch negatieve, noch positieve gevoelens naar allochtonen

o
Negatieve
tolerantie: onverschilligheid durend zolang de persoon in kwestie niet
geconfronteerd wordt met allochtonen.

!mensen met een etnocentrische houding beschouwen positieve eigenschappen van allochtonen als individuele uitzonderingen!

Verschillende niveaus van in- en uitsluiting:

Macroniveau (beleidsniveau)

Mesoniveau (institutioneel niveau)

Microniveau (mederwerkersniveau)

---

Onderzoek doen naar welke mechanismen in- of uitsluiting in de zorg veroorzaken ipv onderzoek naar culturen of culturele achtergrond.

Tolken in de gezondheidszorg
Verschillende tolken in de gezondheidszorg:
Professionele
tolken: met diploma en
geheimhoudingsplicht, neutraal

Informele
tolken: familie of vrienden, zonder
diploma, vertalen op gevoel

Nadeel van informele tolken: Vaak inaccuraat, er wordt informatie weggelaten en nieuwe informatie toegevoegd door de tolk zelf / anders geïnterpreteerd. Arts verliest regie van het gesprek.

Voordeel professionele tolken: Ze dienen zich te houden aan voorschriften. Ze moeten neutraal blijven. Soms vereist een uiting extra toelichting → tolk moet dan zeggen dat hij/zij spreekt voor zichzelf en niet namens een van de partijen

Sinds 2012 worden
professionele tolken niet meer gesubsidieerd door de overheid, hierdoor lijkt
de verantwoordelijkheid van het regelen van een tolk bij de patiënt te worden
gelegd. Het IGZ stelt dat zorgverleners een professionele tolk moeten
inschakelen, omdat je volgens de WGBO kwalitatief goede en bruikbare informatie
moet bieden. Dit wordt zo dus moeilijker gemaakt.

Informele tolken lopen vaak tegen verschillende problemen aan:

Taal technisch –
meestal ontbreekt het de tolk aan medisch jargon en woordenschat
Taboe onderwerpen bespreken kan genant zijn
Emotioneel belastende onderwerpen voor tolk

Importziekten en interculturaliteit Illegalen hebben een slechtere gezondheid in vergelijking met de NL bevolking. Er is
vaak sprake van importziekten als tbc, hiv, hep B en C, en soa’s, maar ook
ongeplande zwangerschappen en problemen met anticonceptie en abortus.

Volgens internationale
verdragen hebben illegalen recht op gezondheidszorg, dit is in NL vastgelegd in het recht
op medisch noodzakelijke zorg (iedereen verdient dit, ongeacht verblijfsstatus!)

Niet rechtmatig verblijvende kinderen hebben hierdoor toegang tot preventieve jeugdgezondheidszorg en het rijksvaccinatieprogramma. --> Vooral over kinderen doen ze niet lastig dus

____

Medisch noodzakelijke zorg: is passende zorg conform de
standaarden en richtlijnen zoals we die in NL kennen, het is dezelfde zorg waar
iedereen in NL recht op heeft.

De arts bepaalt wat medisch noodzakelijk is. Voorbeelden zijn:

Asielzoekers kinderen hebben wel recht op onderwijs, maar volwassenen mogen niet deelnemen aan het arbeidsproces omdat
ze geen verblijfsvergunning hebben.

Dit draagt allemaal bij aan dat
asielzoekers meer dan gemiddeld kampen met gezondheidsproblemen.

De vergoeding van medische
zorg is vastgelegd in de Regeling Zorg Asielzoekers. Asielzoekers hebben recht
op bijna alle vergoedingen die vallen onder het basispakket van de Zvw
(zorgverzekeringswet) en AWBZ (algemene wet bijzondere ziektekosten). Daarnaast
is er vergoeding vanuit de Regeling Zorg Asielzoekers voor dingen die buiten
het basispakket vallen, zoals fysiotherapie, brillen en loophulpmiddelen. Een
asielzoeker heeft ook recht op een aantal voorzieningen op grond van de WMO.

Medische zorg in detentie
Wat gebeurt er met mensen die niet (meer) in bezit zijn van een geldig verblijfstitel maar wel in NL blijven? Ze kunnen in bewaring worden genomen om zo te voorkomen dat ze zich onttrekken aan uitzetting. De medische zorg in vreemdelingenbewaring is voor alle vreemdelingen, met of zonder asielachtergrond. Er is ook een grensdetentie voor mensen die NL binnenkomen via Schiphol en daar asiel aanvragen. Zij worden op de grens gedetineerd om te voorkomen dat ze zich toegang tot NL grondgebied verschaffen.

Wanneer mag een vreemdelingenbewaring ingezet worden? Vreemdelingenbewaring mag
alleen worden ingezet als met minder ingrijpende middelen niet hetzelfde doel
bereikt kan worden (subsidiariteit), maar in de praktijk zijn er nauwelijks
alternatieven. Gedetineerden hebben recht op 18-63u/week aan activiteiten en
bezoek, verblijven met 2 personen op een cel, en er is geen mogelijkheid tot
onderwijs of arbeid

Na aankomst in het
detentiecentrum volgt binnen uiterlijk 24u een medische intake, met tolk. Deze
intake wordt gedaan door een verpleegkundige en is verplicht.

---

In beginsel moeten
ongedocumenteerde/andere onverzekerbare vreemdelingen de kosten van medische
hulp zelf betalen. Als dit niet mogelijk is, kan de zorgaanbieder aanspraak
maken op een vergoeding bij het ZIN op grond van de Zvw – als er sprake is van
medisch noodzakelijke hulp.
Ze krijgen een bijdrage van 80% van de oninbare vordering Voor een consult mag het passantentarief (volledig bedrag van de behandeling) gehanteerd worden Bij zwangerschap en bevalling is de vergoeding 100% HA kan niet zomaar onverzekerbare vreemdelingen doorverwijzen naar apotheken of ziekenhuizen, alleen als ze contract hebben met Zorginstituut Nederland (ZIN). De blikrichting van de overheid geeft geen ruimte om het algemeen welbevinden van de (uitgeprocedeerde) asielzoeker in ogenschouw te nemen.

---

Onbekendheid
over het recht op medisch noodzakelijke zorg.

Onbekendheid van wettelijke regelingen bij zorgverleners.

Passantentarief:niet alle huisartsen zijn bereid ongedocumenteerden zonder geld te
behandelen (veel administratief regelwerk), en rekenen daarom soms een
passantentarief.

Leefomstandigheden: door de leefomstandigheden hebben ongedocumenteerden weinig
mogelijkheid om de eigen verantwoordelijkheid voor de gezondheid te nemen.

Complexe problematiek:er is vaak sprake van een cumulatie van problemen
betreffende uiterst kwetsbare patiënten die soms niet kunnen lezen of
schrijven. Door cultuurverschillen komen patiënten vaak te laat of helemaal
niet op het spreekuur opdagen, etc.

Administratieis
omslachtig en tijdrovend

Onvoldoende vergoeding:de vergoeding voor een behandeling van een
ongedocumenteerde is maar 80% ervan, terwijl de zorg juist veel tijd kost,
complex is en vaak ook veel nazorg nodig heeft.

Kwetsbaarheid volgens het biomedisch paradigma luidt: een persoon raakt geinfecteerd door zijn individuele gedrag. Mensen die vaak/ernstig ziek zijn, behoren tot hoogrisicogroepen. Bij mensen met een laag sociaal economische status ligt het echter niet per se aan gedrag waardoor ze ziek worden, maar aan context. Zo kan een azielzoeker uit China longklachten hebben vanwege slechte luchtfiltratie in de stad, terwjil een rijke Nederlandse persoon longklachten heeft vanwege veel roken. Dit geeft gevaar voor stigmatisering – wat slecht is voor prevalentieprogramma’s

In hogere sociaaleconomische klassen werkt het
biomedisch paradigma misschien redelijk, omdat de context weinig problemen
heeft, maar bij mensen met een lage sociaaleconomische status en migranten moet
er juist rekening gehouden worden met de context.

Soorten kwetsbaarheid in de zorg (voor o.a. migranten)

Absolute kwetsbaarheid: Interventies die ontwikkeld zijn om te beschermen
tegen bepaalde risico’s, zijn meestal niet specifiek gericht op migranten; vb. Preventieprogramma's, hiv-preventie + overheid laat het aan maatschappelijke organisaties over om de migranten voor te lichten

Epidemiologische kwetsbaarheid: man/vrouw hebben meer risico op bepaalde ziektes. Migranten uit landen met hoge hiv-prevalentie, meer risico op hiv

Medisch kwetsbaarheid: migranten kennen de zorg in dit land nog niet goed --> weet niet hoe en waar te vinden

Kwetsbaarheid op gebied van mensenrechten: migranten staan vaker bloot aan discriminatie dan autochtonen

Sociale kwetsbaarheid: migranten verliezen hun vertrouwde steunsystemen als ze hun land verlaten

Economische kwetsbaarheid: hebben geen geld om dure behandelingen te betalen / verzekeren

Politieke kwetsbaarheid: niet in staat om zich te laten vertegenwoordigen in de samenleving of missen politieke macht

Definitie van zorgethiek: ‘een activiteit van de soort die alles insluit wat we
doen om onze wereld in stand te houden, te continueren en te repareren, zodat
we er zo goed mogelijk in kunnen leven’. Zorg is dus een praktische activiteit,
van voortdurend onderhoud

in de zorgethiek staan de onderlinge relaties en afhankelijkheden tussen mensen centraal. De zorgethiek ziet mensen als kwetsbare, onderling verbonden wezens die voor elkaar en zichzelf moeten zorgen. Het gaat hier niet om rechten of plichten, maar om de zorg die mensen uit zichzelf voor elkaar hebben en de netwerken waarbinnen zorgrelaties bestaan.

De aandacht in de zorgethiek richt zich met name op het verbeteren van het welzijn van zowel mensen die zorg verlenen als van mensen die zorg ontvangen. Volgens sommigen is de zorgethiek niet zozeer een theorie, maar meer een deugd of een praktijk.

Principe-ethiek
Een van de meest gebruikte theorieën in de medische ethiek is de principe-ethiek van Beauchamp en Childress. Deze theorie sluit goed aan bij de belevingswereld van artsen. Artsen kunnen hier doorgaans goed mee uit de voeten wanneer ze reflecteren op hun eigen handelen.

Het fundament van de theorie van Beauchamp en Childress bestaat uit vier principes: weldoen, niet-schaden, rechtvaardigheid en respect voor autonomie.Deze principes staan in morele dilemma’s vaak op gespannen voet met elkaar. Sta je voor een dergelijk dilemma, dan zul je het belang van deze principes tegen elkaar moeten afwegen. Een stappenplan helpt daarbij. Dat de theorie van Beauchamp en Childress uit vier principes bestaat, wil overigens niet zeggen dat andere principes geen rol kunnen spelen bij medisch-ethische dilemma’s.

Principe van regelethiek: gebaseerd op 4 uitgangspunten van Beauchamps & Childress: weldoen, niet schaden, respect voor autonomie, rechtvaardigheid.

Principe van zorgethiek: gaat over de herwaardering van inlevingsvermogen, intuïtie, compassie, liefde en commitment.

Verschil regelethiek vs zorgethiek: Regelethiek gaat uit van het mensbeeld dat de samenleving bestaat uit afzonderlijke individuen. Zorgethiek beschrijft een beeld van een relationeel zelf dat in concrete verhoudingen met anderen staat.

Zorg aan patiënten doorloopt verschillende Ethiekfasen volgens TRONTO:

Caring about : aandachtige betrokkenheid, herkennen dat zorg nodig is

Takin care of : verantwoordelijkheid nemen voor het verbeteren van de toestand van de persoon die zorg behoeft + optreden om zorgbehoefte te beantwoorden

Care-giving: uitvoeren van zorg/verlenen van zorg + specifieke deskundigheid
Care-receiving: ontvangen van zorg --> ontvankelijkheid bij ontvanger en responsiviteit bij zorgverlener

Op basis van deze vier fasen wordt er onderscheid gemaakt tussen vier morele componenten die nodig zijn in elke fase:

Attentiveness: zorg vereist aandacht voor de ander

Responsibility: er kan pas zorg geleverd worden als iemand verantwoordelijkheid neemt om de toestand te verbeteren van de patiënt

Competence: er is specifieke deskundigheid nodig om zorg te bieden

Reponsiveness: de zorgtontvanger moet openstaan voor die zorg

Het zorgproces is incompleet als een van de fasen ontbreekt

Vb casus met schattig hondje; Hondje komt op SEH.

Fase 1: je maakt je zorgen en bent aandachtig betrokken en ziet dat hondje hulp nodig heeft (caring about)
Fase 2: je neemt verantwoordlijkheid om voor het hondje te zorgen (taking care)
Fase 3: je geeft de behandeling (care-giving)
Fase 4: hondje ontvangt zorg en jij verleent het (care-receiving)

Zorg aan patiënten doorloopt verschillende Ethiekfasen volgens TRONTO:

Caring about : aandachtige betrokkenheid, herkennen dat zorg nodig is

Takin care of : verantwoordelijkheid nemen voor het verbeteren van de toestand van de persoon die zorg behoeft + optreden om zorgbehoefte te beantwoorden

Care-giving: uitvoeren van zorg/verlenen van zorg + specifieke deskundigheid
Care-receiving: ontvangen van zorg --> ontvankelijkheid bij ontvanger en responsiviteit bij zorgverlener

Op basis van deze vier fasen wordt er onderscheid gemaakt tussen vier morele componenten die nodig zijn in elke fase:

Attentiveness: zorg vereist aandacht voor de ander

Responsibility: er kan pas zorg geleverd worden als iemand verantwoordelijkheid neemt om de toestand te verbeteren van de patiënt

Competence: er is specifieke deskundigheid nodig om zorg te bieden

Reponsiveness: de zorgtontvanger moet openstaan voor die zorg

Het zorgproces is incompleet als een van de fasen ontbreekt

Vb casus met schattig hondje; Hondje komt op SEH.

Fase 1: je maakt je zorgen en bent aandachtig betrokken en ziet dat hondje hulp nodig heeft (caring about)
Fase 2: je neemt verantwoordlijkheid om voor het hondje te zorgen (taking care)
Fase 3: je geeft de behandeling (care-giving)
Fase 4: hondje ontvangt zorg en jij verleent het (care-receiving)

Definitie van patiëntveiligheid

Officiële definitie: het (nagenoeg) ontbreken van (de kans op) aan de
patiënt toegebrachte schade die is ontstaan door het niet volgens de professionele
standaard handelen van de hulpverleners en/of tekortkomingen van het
zorgsysteem.
Gewone mensentaal definitie: het voorkómen van schade aan de patiënt door
zorgverlening AKA situatie waarin patiënten zo min mogelijk risico lopen op onbedoelde lichamelijke of psychische schade tijdens de behandeling. (denk aan principe 'niet schaden')

Wanneer er een fout is opgetreden binnen de zorg, kan het probleem op 2 manieren benaderd worden:

Person approach: individu maakt een fout > 1 iemand krijgt de
verantwoordelijkheid

System approach: genuanceerder,
ziet het incident als een opeenstapeling van gebeurtenissen. Fouten worden
verwacht en het systeem moet dit voorkomen. Het systeem bestaat uit barrières
met zwakke plekken (= het gatenkaasmodel). Denk aan: dubbele controle
medicatie.

Incidenten/fouten zijn een opeenstapelingen van gebeurtenissen, en combinaties van actieve en latente factoren die bijdragen:

Actieve factoren: gerelateerd aan menselijk handelen. Denk hierbij aan bijvoorbeeld beperkte waarneming, concentratie gebrek, slordigheid, gebrek aan kennis etc. Het is dus een DIRECT gevolg van persoonlijk handelen. vb. allemaal dezelfde potjes voor verschillende medicijnen

Latente factoren: gerelateerd aan werkomgeving. Denk hierbij aan de manier waarop de werkomgeving is ingericht (technisch) en de werkdruk of-cultuur (organisatorisch). Sluimerende factoren die gerelateerd zijn aan het systeem/omgeving, zoals verkeerd ontworpen machines horen hier ook bij.

Medische fouten kunnen worden beschreven aan de hand van de PRISMA methode (Prevention and Recovery Information System for Monitoring and Analysis:

Doel: analyse van incidenten om zo de oorzaak te achterhalen
Hoe: 3 componenten:
Incidentbeschrijving: Wat zijn directe/indirecte oorzaken? Is er een basisoorzaak?
Oorzaken classificatie: Zijn de oorzaken latent, actief, of patiëntgerelateerd?
Vertaalslag naar structurele maatregelen

Vrijheidsbeperking in de zorg

De wet zorg en dwang (Wzd) geldt voor alle mensen met een Psychogeriatrische aandoening, Verstandelijke beperking (dom persoon) of Gelijkgestelde aandoening

De wet verplichte ggz (Wvggz) geldt voor alle mensen met een Psychiatrische aandoening

Wat houdt onvrijwillige zorg in volgens de Wzd? Onvrijwillig zorg is zorg waarmee de cliënt of zijn vertegenwoordiger niet instemt en zorg waarmee
de vertegenwoordiger instemt maar waartegen de cliënt zich verzet

Wat zijn de 9 categorieën van onvrijwillige zorg:
WET ZORG EN DWANG
Beperking vrijheid om leven in te richten
Beperking ontvangen bezoek
Onderzoek kleding, lichaam
Onderzoek woonomgeving
(Onderzoek) Controle op middelen

Toezicht (Domotica: camera ook)
____
____
OVERIGE ONVRIJWILLIGE ZORG

Toediening van vocht, medicatie, handelingen wegens verstandelijke beperking
Insluiting (eigen kamer op slot)
Beperking bewegingsvrijheid (deur van de afdeling op slot)

Onvrijwillige zorg kan verleend worden als dat noodzakelijk is om ernstig nadeel te voorkomen. De Wzd omschrijft ernstig nadeel als:

Levensgevaar voor de cliënt of iemand anders
Ernstig lichamelijk letsel voor de cliënt of iemand anders
Ernstige psychische, materiële, immateriële of financiële schade voor de cliënt of iemand anders
Ernstige verwaarlozing of maatschappelijke teloorgang van de cliënt of iemand anders
Ernstig verstoorde ontwikkeling van de cliënt of iemand anders
Bedreiging van de veiligheid van de cliënt al dan niet doordat hij onder invloed van een ander raakt
De situatie dat de cliënt met hinderlijk gedrag agressie van anderen oproept
De situatie dat de algemene veiligheid van personen of goederen in gevaar is

Wanneer vraag je een IBS aan en wanneer een RM?

IBS (in bewaringstelling): wanneer een verplichte opname in een spoedsituatie noodzakelijk is. Er is in deze situatie geen tijd om de procedure van de rechterlijke machtiging af te wachten. IBS wordt door de burgermeester afgegeven na overleg met een onafhankelijke arts.
RM (rechterlijke machtiging): Wanneer iemand opgenomen dient te worden om ernstig nadeel te voorkomen en er is geen sprake van een crisissituatie. De echtgenoot, geregistreerd partner, de vertegenwoordiger, de ouders, kinderen, grootouders, broers en zussen van de persoon, de zorgaanbieder die de cliënt zorg verleent en de Wzd-functionaris kunnen een aanvraag doen

!Belangrijk: in beide gevallen moet iemand zich verzetten tegen de opname
IBS 3 weken geldig vanaf het besluit. RM mag maximaal de eerste keer een half jaar duren!

Vrijheidsbeperkende handelingen/ingreepmoet altijd voldoen aan drie voorwaarden:

Subsidiariteit: het moet de minst ingrijpende beperking zijn

Proportionaliteit: het moet proportioneel zijn ten opzichte van het gevaar.
Doelmatigheid: het moet goed werken tegen
het gevaar, en het liefst ook op de lange termijn

Iemand valt onder de WGBO (wet op geneeskundige behandelingsovereenkomst) als het gaat om vrijwillige psychische zorg en vrijwillige én
onvrijwillige somatische zorg. Hier mag je alleen een vrijheidsbeperking toepassen als:

De patiënt
WILSONBEKWAAM (mag niet bij wilsbekwame pt volgens WGBO!) is & verzet tegen handeling

Sprake van ernstig nadeel

Je het liefst
toestemming hebt van de vertegenwoordigers
Oordeel van arts gaat BOVEN vertegenwoordiger wat betreft ernstig nadeel voorkomen

De WGBO is niet bedoeld voor vrijheidsbeperking,
behalve als het gaat om behandeling/herstel van een somatische ingreep waardoor
‘tijdelijk’ vrijheidsbeperking aan de orde kan zijn.

Bijv. als iemand na een
operatie in de war is en probeert de infusen uit zijn arm te trekken of uit het
bed valt

3 soorten vluchtelingen:

Vrouwen die door familiehereniging naar Nederland komen want de man heeft hier baan
Economische vluchtelingen/arbeidsmigranten
Politieke vluchtelingen

---

Hierbij worden denken en voelen omgezet in praktische kennis omtrent de zorg, die in concrete situaties toegepast kan worden.

---

Artsen passen hun beslissingen over behandelingen aan op basis van het beeld dat ze van de patiënt hebben. Het kan dus zijn dat ze patiënten waarvan ze een goed beeld van hebben anders zullen behandelen dan patiënten waarvan ze een slecht beeld van hebben.

Zo werden niet-blanken en mensen met een lage SES over het algemeen negatiever beoordeeld dan blanken en mensen uit de hogere klassen.

Voordat iemand onvrijwillig wordt opgenomen met WZD moet er eerst gekeken worden of er andere alternatieven zijn. Dit doen ze met het WZD stappenplan:

Stap 1: Heroverweging van het zorgplan/opname van onvrijwillige zorg in het zorgplan. Maximale periode toepassing onvrijwillige zorg: 3 maanden.

Stap 2: Verlenging van de periode waarin onvrijwillige zorg verleend kan worden. Maximale periode toepassing onvrijwillige zorg: 3 maanden

Stap 3: Tweede verlenging van de periode waarin onvrijwillige zorg verleend kan worden. Maximale periode toepassing onvrijwillige zorg: 3 maanden

Stap 4: Derde verlenging van de periode waarin onvrijwillige zorg verleend kan worden. Maximale periode toepassing onvrijwillige zorg: 6 maanden

Stap 5: Vierde en iedere volgende verlenging van de periode waarin onvrijwillige zorg verleend kan worden. Maximale periode toepassing onvrijwillige zorg: 6 maanden

Aan welke drie criteria moet worden voldaan om te voldoen aan de Wet Zorg en Dwang (WZD)?

Psychogeriatrische aandoening / Verstandelijke beperking (denk Forrest Gump) aanwezig (verklaring arts)

Indicatie Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) volgens WLZ voor deze psychogeriatrische aandoening / verstandelijke beperking

OF Gelijkgestelde aandoening zoals Syndroom van Korsakov, Ziekte van Huntington, Niet-Aangeboren Hersenletsel (NAH)

Dit is dus anders dan de Wvggz want dan draait het om mensen met een 'normale' psychische stoornis (dus niet specifiek bij ouderen/ verstandelijke beperking / een van deze drie vergelijkbare aandoeningen)

---